Το πρόβλημα Σπινόζα

by theelfatbay on 7 Ιουλίου 2012

Το πρόβλημα Σπινόζα είναι πολυπτυχές κι διανθισμένο με την ψυχαναλυτική μέθοδο του συγγραφέα, ο οποίος επιτείνει τις ασυνείδητες επιθυμίες, τα βαθύτερα κίνητρα, την μεταβιβαστική νεύρωση, την θεραπευτική συμμαχία κι επεξεργασία για την ανάδυση των βαθύτερων συμπλεγμάτων που κρατούν τον ασθενή δέσμιο των παρανοϊκών ιδεών κι φαντασιώσεων, πόσο μάλλον όταν ο αναλυόμενος είναι ο Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ, φανατικός αντισημίτης, αρχισυντάκτης της εφημερίδας «Ο Λαϊκός Παρατηρητής» η οποία ήταν φερέφωνο του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος του Χίτλερ, υπεύθυνος για τα δόγματα του κόμματος, ο δεύτερος της ιεραρχίας του Γ΄Ράϊχ, υπέρμαχος των δυνάμεων καταστολής από τους Ουκρανούς εναντίον των Ρώσων, επικεφαλής του ειδικού σώματος λεηλασίας των μασονικών εμβλημάτων κι της εβραϊκής βιβλιογραφίας, καταθλιπτικός κι ηγέτης της ιδεολογικής εκπαίδευσης του ναζιστικού κόμματος με πολλές διαλέξεις, στιχομυθίες κι μίσος για την σιωνιστική απειλή με προτάσεις μετεγκατάστασης κι εξαφάνισης.

Ο Σπινόζα, εμβληματική μορφή στον χώρο της Φιλοσοφίας τον 17ο αιώνα, πρεσβεύει τον διαχωρισμό Κράτους-Εκκλησίας, την γέννηση της φυσικής επιστήμης, θαρραλέος κι απόκληρος από την εβραϊκή κοινότητα του Άμστερνταμ, μελετητής κι γνώστης της πορτογαλικής, λατινικής κι εβραϊκής γλώσσας, με πολυπληθές ακροατήριο που μαγευόταν από την απλότητα κι την δύναμη των ρηξικέλευθων ιδεών του, σε μια Ευρώπη που η προκατάληψη, η άγνοια κι η δεισιδαιμονία ενδημούσαν σε κάθε σοκάκι κι διαμέρισμα, με τους καλβινιστές, τους καθολικούς κι τους τυπολάτρες ραβίνους να διαμορφώνουν συνειδήσεις κι να εξαπολύουν θέσφατα για τους ιδιοτελείς κοινωνικοπολιτικούς τους λόγους, έχοντας απέναντί τους τον έμπλεο καλοσύνης κι ενάργειας Σπινόζα ο οποίος απέκλειε τα μυστήρια κι τα θαύματα, τον φόβο του θανάτου αλλά κι την πάταξη της αφέλειας των πιστών για την μετά θάνατον ζωή, αντλώντας ιδέες από το πλούσιο πηγάδι του Επίκουρου κι των Στωικών, προτρέποντας τον ίδιο τον Χέγκελ να τον προσομοιάσει με τον Παρμενίδη.

Το πρόβλημα Σπινόζα δεν μπορεί να αναλυθεί στις γραμμές αυτού του αρθρίδιου, διότι ο γράφων αν κι θαυμαστής του Μπαρούχ, πρέπει να αντιπαλέψει με τρία αγκάθια: την αγάπη του Γκαίτε για τον ίδιο τον Σπινόζα, όπου ο πρώτος διατράνωσε την ολιστική αντίληψη για την Επιστήμη, την ανάδυση της Μορφολογίας ως απόρροια της συγκριτικής ανατομίας, με βαριά κληρονομιά ευπατριδών κι κυβερνητικών πόστων κατά την διάρκεια της ζωής του, την αντίσταση του Σπινόζα στο οιοδήποτε ιερατείο που στραγγάλιζε την ελάχιστη υποψία διαφορετικότητας της σκέψης όπως ότι ο Θεός υπάρχει μόνο από φιλοσοφική άποψη, κάνοντας την ραβινεία της Βενετίας να φρίξει, επιχειρηματολογώντας για την ανοησία της κατοχής των κλειδιών της μέλλουσας ζωής κι την χειραγώγηση του ποίμνιου μέσα από την εξουσία του φόβου κι της ελπίδας αλλά κι με το ενδιαφέρον του ναζιστικού εσμού όπου εφορμώντας στην βιβλιοθήκη του Σπινόζα μετά τον πενθήμερο πόλεμο με την Ολλανδία, έκλεψαν τα βιβλία κι απαλλοτρίωσαν το μουσείο, με αποτέλεσμα ο μύθος γύρω από το όνομα του αποσυνάγωγου να γιγαντωθεί.

Η ειρωνία του πράγματος έγκειται σε δύο γεγονότα που με την σειρά τους βάζουν τα πράγματα σε μια σειρά για να μπορέσει ο αναγνώστης να συνδέσει το πρόβλημα Σπινόζα με την φλεγματική προσωπικότητα του Ρόζενμπεργκ, ο οποίος μέσα από τις συνεδρίες με τον ψυχίατρό του προσπαθούσε να συγκεράσει το πάθος για την φυλετική καθαρότητα με τα λεγόμενα του Σπινόζα τα οποία προσπαθούσε να τα αποκωδικοποιήσει για να διασαφηνίσει την λατρεία του μέγα Γκαίτε στον Σπινόζα, αν κι η Ιστορία μας βγάζει την γλώσσα σήμερα σαν τον Αϊνστάιν: η βιβλιοθήκη του Σπινόζα είναι μια ανακατασκευή διότι όλα του τα υπάρχοντα δημοπρατήθηκαν για να πληρωθούν τα έξοδα της κηδείας του αν κι ευτυχώς ένας φιλάνθρωπος Εβραίος ερευνητής συγκέντρωσε τους περισσότερους τίτλους, εντοπίζοντας τις ίδιες εκδόσεις με την ίδια χρονολογία κι τον τόπο έκδοσης όπως μας πληροφορεί ο ίδιος ο συγγραφέας Yalom αλλά κι ότι όποιος πίνακας υπάρχει αναπαριστώντας τον Σπινόζα πρόκειται για εικόνες που παρήγαγε η φαντασία του καλλιτέχνη από λιγοστές αράδες μίας γραπτής περιγραφής.

Θέλω να καταλήξω σε τούτο το συμπέρασμα: μέσα από την απαράμιλλη τεχνική του Irvin Yalom, η οποία είναι ολίγον τι εκλαϊκευμένη για τον μέσο αναγνώστη, περιγράφει με λαγαρό τρόπο τις «παράλληλες ιστορίες» ενός ριζοσπάστη φιλοσόφου που έθεσε τις βάσεις μαζί με τον Καρτέσιο για τον Διαφωτισμό κι την ιδιοσυγκρασία ενός μονήρους εν δυνάμει ιδεολόγου ο οποίος ασπάζεται σταδιακά κι με μισάνθρωπη λύσσα τον ναζισμό με την δεδηλωμένη καταφρόνια του ίδιου του Χίτλερ προς το πρόσωπό του (ήταν ιδιαίτερα αντιδημοφιλής, χωρίς χιούμορ κι υπερόπτης), χρησιμοποιώντας ως όπλο την ψυχαναλυτική τεχνική κι στις δύο περιπτώσεις για να αναδυθούν από τον ψυχισμό των δύο ηρώων τα κίνητρα, το ασυνείδητο που απεμπολεί τις δυσάρεστες πληγές της παιδικής ηλικίας, το πάθος που δίνει τροφή για τις ατομικές πράξεις με αποτέλεσμα μία ειδοποιό διαφορά· ο Σπινόζα απελευθερώνεται από οτιδήποτε πατροπαράδοτο κι εθιμικό, με οδηγό την αταραξία ενώ ο ψυχοπαθής Ρόζενμπεργκ αποτινάσσει την τελευταία ρανίδα λογικής για να βυθιστεί στον βόρβορο της ίδιας του της τρέλας.

Likes(0)Dislikes(0)

2 Σχόλια to “Το πρόβλημα Σπινόζα”

  • Κύρα says:

    Ο Σπινόζα είναι πανθεϊστής, αρνείται την αθανασία της ψυχής και δηλώνει ότι είναι αδύνατη η τιμωρία ή η ανταμοιβή μετά θάνατον. καταδικάζεται για αθεϊα, επειδή αντιστάθηκε στο μίσος των θεωρητικών υπέρμαχων της αγάπης του πλησίον για την ευφυϊα, τη γνώση και τη λογική. Οι παρνασίμ επιθυμούν το όνομα του Σπινόζα να χαθεί για πάντα. Χάσανε...

    Likes(0)Dislikes(0)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *