Ευμενίδες

by theelfatbay on 2 Ιουλίου 2012

Το βιβλίο του Jonathan Littell «Ευμενίδες» πραγματεύεται την φρίκη του ναζισμού, την θεωρία του εθνικοσοσιαλισμού σε όλες τις φιλοσοφικοπολιτικές της προεκτάσεις, την αιμομιξία, την Τελική Λύση των Εβραίων της Ανατολικής Ευρώπης, την τρέλα κι την σκληρότητα, την απουσία τρυφερότητας κι το φροϋδικό πείσμα για την δαρβινική θεωρία της εξέλιξης, με συντροφιά την μπαρόκ μουσική του κάθε κεφαλαίου που πλημμυρίζει το σοκαρισμένο θυμικό της ψυχής, βυθίζοντας τον αναγνώστη σταθερά κι βίαια με συντροφιά ένα μνησίκακο γραμμόφωνο, στην φρικαλεότητα των νικητών κι ηττημένων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αδιαφορώντας με εμφανή διάθεση για την εσωτερική ειρήνη κι την διασκέδαση κάποιου που λατρεύει την λογοτεχνία κι τα ιστορικά έντονα ανάγλυφα της γερμανικής υπαίθρου, των πανέμορφων κτιρίων της Ουγγαρίας, της μελαγχολικής αρχιτεκτονικής της Πολωνίας.

Με εμβριθείς λεπτομέρειες, ο συγγραφέας μας εισάγει στους στρατιωτικούς βαθμούς κι την τεράστια οικονομική αυτοκρατορία των SS, της Βέρμαχτ, στις οικοδομικές δραστηριότητες κι στον ανεφοδιασμό, στα προνόμια του τομέα της ασφάλειας, στην εγκληματολογική υπηρεσία της αστυνομίας, στην στυγνή γραφειοκρατία (κυβερνητική κι κομματική), στα στρατόπεδα εξόντωσης κι στις μαζικές σφαγές γυναικόπαιδων, στις μονάδες δράσης μετά την προσάρτηση της Αυστρίας στο Γ΄Ράϊχ κι την κατάληψη της Τσεχοσλοβακίας, μέσα από τα μάτια του Δρ. Μαξιμίλιαν Άουε, νομικού αλλά φανατικού αντιπάλου των παρτιζάνων, των Ρώσων κι του Στάλιν, υπέρμαχος του αντισημιτισμού κι του αποκτηνωμένου μεταρρυθμιστή ονόματι Αδόλφος, μιας Ευρώπης που βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης, με το Βερολίνο να πλήττεται από βομβαρδισμούς Βρετανών κι Αμερικανών αλλά ο ίδιος να παραμένει πιστός στο Volk.

Η ικανότητα του Littell να περιγράφει τις ωμότητες κι τις φρικαλέες πράξεις των Ουκρανών κι των Ναζί είναι απαράμιλλη, δεδομένου ότι χωρίς να το θέλεις βλέπεις με τα μάτια του Άουε, όλη την εξέλιξη κι την πλοκή με τα πολλά πρόσωπα κι τις αποτρόπαιες πράξεις, μέσα από διαφορετικά πρίσματα, που πολλές φορές αμφιβάλλουν αλλά υποστηρίζουν οποιαδήποτε πράξη θα σταθεροποιήσει την πίστη του Χίτλερ κι του Γκέμπελς στην καθαρότητα του αίματος, καθιστώντας σε συμμέτοχο σε όλο αυτό το κυνήγι του παραλόγου, με αναφορές πολυποίκιλες στις αεροπορικές επιδρομές στο Ρήνο, στα αποτελέσματα της Οκτωβριανής Επανάστασης, στην 11η Στρατιά που κατέλαβε την Κριμαία, στον προσηλυτισμό σεχτών στον ιουδαϊσμό, στις εύκολα επαληθεύσιμες κατηγοριοποιήσεις των γλωσσολόγων όσον αφορά την αδυναμία της φυλετικής ανθρωπολογίας να πράξει με σαφήνεια το έργο της.

Ο Νεοϋορκέζος Τζόναθαν, πείθει με περίσσια ικανότητα για την ιστορική του εμβάθυνση στον Μεγάλο Πόλεμο κι τους εξευτελιστικούς όρους της Συνθήκης των Βερσαλλιών, στην αποικιακή έξη των Συμμάχων, στον έκδηλο αντισημιτισμό των Γάλλων, στην εξόντωση των κουλάκων, στις μεγάλες εκκαθαρίσεις κι τον εκτοπισμό πολλών εθνοτήτων από τους Κόκκινους υπηρέτες του Στάλιν, στον ρόλο των ΗΠΑ που είχαν πρώτιστο στόχο να διασφαλίσουν την σταθερότητα του παγκόσμιου εμπορίου απέναντι στις κομμουνιστικές εξεγέρσεις, ενώ παράλληλα περιγράφει τα πανέμορφα τοπία της Γαλικίας, της Πομερανίας, του Χίμλερστατ, με σκοπό την έκδηλη αντίθεση μεταξύ της σκληρότητας των εικόνων πίσω από τα συρματοπλέγματα γεμάτα κομμένα μέλη και σκατά κι τα φιλέτα κρέατος με δαμάσκηνα, την μουσική του Ραμό κι τα ακριβά κρασιά Βουργουνδίας, όπως το Βοσν Ρομανέ.

Μεγάλο ρόλο στην εξέλιξη του μυθιστορήματος παίζει η φιλοσοφική κι πολιτικοκοινωνική προέκταση του Ναζισμού που ο συγγραφέας αναπτύσσει με πρωτοφανή μαεστρία, αναφερόμενος στο ένστικτο του θανάτου με απώτερο σκοπό την διαιώνιση της γερμανικής φυλής, την πάταξη της ποταπότητας, της ατολμίας, της φιλαργυρίας κι της στείρας ηθικής αστικής τάξης καθώς κι του αυστηρού μωσαϊκού νόμου, με σκοπό την μετατροπή των ίδιων των Γερμανών να ομοιάσουν με τους Εβραίους κι τούμπαλιν, σε μια υπέροχη ιδεατότητα με εξουσία αλλοπρόσαλλη όπως του Ναπολέοντα του Γ΄κι από τις δύο πλευρές, με την πολιτική ορθότητα όπως των υπηκόων του Μονακό, με σκοπό τις καλές διπλωματικές σχέσεις μιας ισορροπημένης ατλαντικής συμμαχίας, σκέψεις κι θέσφατα που προδίδουν τις διαφορετικές κι σχιζοφρενείς αντιλήψεις των ανθρώπων της εποχής εκείνης.

Φυσικά από αυτό το βιβλίο δεν θα μπορούσε να λείπει η αναφορά στον Άγιο Αυγουστίνο κι τον Καντ, στην αψυχολόγητη παράνοια του Γκέμπελς να διατάξει τις καταστροφές της Νύχτας των Κρυστάλλων, στην βιαιότητα απέναντι στους Ουκρανούς, τον ρόλο των παρτιζάνων κι των σαμποτέρ, την αντίσταση των Σοβιετικών στην Τσετσενία, τις θηριωδίες στο Στάλινγκραντ κι τις επιτροπές της Βέρμαχτ για τους φυλετικούς ή μη Εβραίους, τις ψείρες, την ανέχεια κι την βρόμα των στρατιωτών κι των αιχμαλώτων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τους τεμαχισμούς των Τσιγγάνων κι τον κανιβαλισμό των Σλάβων, τις μύγες κι την σήψη των σωμάτων, με μια αξιοπρόσεχτη ψυχραιμία από την πλευρά του αφηγητή, που επιμένει στην καθαρότητα ανεξαρτήτως των δικών του παραληρημάτων κι την βάπτιση του Ροβεσπιέρου ως ρομαντικού από την αρρωστημένη ιδεολογία των ναζιστών ειδικών.

Το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου αποτελεί ύμνο στην παράνοια, όπου Γερμανοί δωσίλογοι χαϊδεύουν τον Στάλιν ως συνεχιστή του οντολογικού πολέμου, εκρήξεις κι οβίδες, αστυνομικά καθοίκια, βόμβες φωσφόρου κι ευέλπιδες των SS, βομβαρδισμοί κι Εσθονοί, Ολλανδοί κι Φινλανδοί υπερασπιζόμενοι ό,τι απέμεινε απ΄ το διοικητικό κέντρο του Ράϊχ στο Βερολίνο, ανώτατοι αξιωματικοί σε παραλήρημα, νερόλακκοι κι ανθρώπινα εντόσθια στους δρόμους κι στις πλατείες, μια παραδοξότητα σε όλο της το μεγαλείο, με αποκορύφωμα τις Ευμενίδες που αφήνουν στην μοίρα του τον Ορέστη της ελληνικής μυθολογίας, για να αναμετρηθούν με τον ήρωα του παρόντος βιβλίου που στις 953 σελίδες, προσπαθεί να αποφύγει την εγκληματική του φύση, προσκολλημένος στα παιδικά χρόνια μιας ευτυχισμένης εποχής με προδιαγεγραμμένο μέλλον κι ζοφερή απολυτότητα.

(στον Δημήτρη)

Likes(0)Dislikes(0)

4 Σχόλια to “Ευμενίδες”

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *